naar top
Menu
Logo Print
Artikel - 29/11/2017

WAAROM KIEZEN VOOR EEN NAADLOZE EPDM-DAKBEDEKKING?

De mogelijkheden, voordelen en plaatsingstips van naadloos EPDM op een rij

Als kunstrubber bezit een EPDM-dakafdichting verschillende eigenschappen die het dak een minimale levensduur van vijftig jaar garanderen. Op de Belgische markt lijkt er daardoor de laatste jaren een lichte voorkeur te zijn voor deze dakbanen, en zeker voor de naadloze versie. Platte en hellende daken worden steeds minder van een klassieke roofing voorzien. In wat volgt, wordt verduidelijkt wat een naadloze EPDM-folie is, welke voor- en nadelen die biedt en welke EPDM-dakuitvoering het best op uw dak past.

ONTSTAAN

Sinds het midden van de jaren 60 is de EPDM-dakbedekking een belangrijke toevoeging aan de bestaande roofingdaken, pvc-afwerking en vloeibare dakbedekking. De folie garandeert een uitstekende weerstand tegen extreme weersinvloeden en verzekert een levensduur van minstens vijftig jaar. Het is een eenlaags synthetisch dakrubber dat nieuwe en renovatiedaken volledig waterdicht maakt en kan worden gebruikt voor grote en kleine dakoppervlaktes. Als een EPDM-dakafwerking problemen met zich meebrengt, is het bijna altijd ter hoogte van de naden. De laatste jaren wordt er voor grote oppervlaktes dan ook steeds vaker voor naadloze EPDM-membranen gekozen, omdat dat de kosten drukt en de duurzaamheid van het daksysteem ten goede komt. Het naadloze rubber bestaat in standaardmaten op rol, maar kan ook op maat geleverd worden. EPDM wordt trouwens niet enkel gebruikt in de bouw, ook in de automobielsector en voor riemen, transportbanden, (tuin)slangen of vijverfolie is het materiaal alomtegenwoordig.

DE PRODUCTIE VAN ETHYLEEN-PROPYLEEN-DIEENMONOMEER

EPDM is een synthetisch rubber dat ontstaat door de polymerisatie van ethyleen, propyleen en dieen. Roet, zwavel en andere vulstoffen worden toegevoegd aan het mengsel, waardoor er bruggen ontstaan tussen de EPDM-moleculen. Het mengsel ondergaat verschillende bewerkingen en controles, wordt daarna gekalanderd en wordt vervolgens in de gewenste breedte en dikte gewalst. Voor een naadloze EPDM-folie gaat dat dus vaak over enorme oppervlaktes. De folie gaat vervolgens, door middel van de vulkanisatie, over van een plastische naar een elastische toestand. Met vulkanisatiemiddelen zoals zwavel worden er dwarsverbindingen gemaakt tussen de moleculen. Het rubber krijgt zo zijn finale en gunstige eigenschappen.

EPDM IS GEEN KLASSIEKE ROOFING

Een klassieke roofing (of bitumen) wordt meestal geplaatst in smalle stroken van ongeveer één meter breed, die aan elkaar gelast worden. Daardoor worden er heel wat overbodige daknaden gecreëerd. Die naden zijn onderhevig aan warmte en koude, en kunnen afhankelijk van het weer uitzetten en weer inkrimpen. Door het gebrek aan elasticiteit komen er na tien tot twintig jaar soms scheuren in de naadverbindingen. Bijgevolg wordt er bij de keuze voor een waterdichte dakafwerking steeds vaker geopteerd voor een EPDM-afwerking op platte of licht hellende daken. Een EPDM-folie wordt, indien gewenst, zonder naden geplaatst. Maar de kunstrubberen toepassing biedt nog verschillende andere voordelen.

Voordelen

  • EPDM heeft een elasticiteit van 300 tot 400% en wordt soepel bij opwarming, maar niet vloeibaar. Dat betekent dat de dakbedekking uitzet bij hitte (tot 120 °C) en inkrimpt bij extreme vrieskou (tot -35 °C). Er ontstaat dus nooit een risico op scheuren of breuken als gevolg van diverse weersomstandigheden.
  • Door haar samenstelling is de EPDM-folie volledig resistent tegen uv-stralen, ozon, zure regen en hagel.
  • EPDM heeft een lange levensduur en gaat makkelijk vijftig jaar mee, zonder dat er veel onderhoud aan de folie nodig is.
  • EPDM wordt vlamloos geplaatst en is daardoor veiliger dan klassieke roofingsystemen.
  • De bedekking is recycleerbaar en milieu-neutraal: ze geeft geen schadelijke stoffen af en neemt er ook geen op.
  • Zonnepanelen of groendaken gaan perfect samen met EPDM-folie.
  • De afdekking is geschikt voor systemen die regenwater van een plat dak recupereren.

Nadelen

EPDM heeft, naast de vernoemde voordelen, ook enkele nadelen.

  • Extra mechanische fixatie is aangewezen bij het gebruik van EPDM-folie, om de duurzaamheid te behouden. Al bestaat er ook EPDM met een dampdrukverdelende werking.
  • De investeringskost van EPDM is iets hoger dan bij een klassieke roofing. Maar op termijn is de investering wel rendabeler.
  • Mogelijks dienen grotere EPDM-rollen, als gevolg van hun zwaardere gewicht, met een kraan op het dak geleverd te worden.

UITVOERING

Er zijn steeds meer doe-het-zelfkits voor het plakken van EPDM op de markt, maar het overgrote deel van de plaatsingen gebeurt nog altijd door een vakman. Die kan EPDM (naadloos) plaatsen, maar er zijn nog verschillende andere plaatsingssystemen:

  • Volledig gekleefd systeem. De EPDM-laag kan ook volledig op het draagvlak vastgekleefd worden (zowel voor naadloze als voor niet-naadloze EPDM-folie), al wordt dan vaak geopteerd voor kleinere afmetingen. Dat kan bij elke hellingsgraad, zelfs een verticale verkleving ter hoogte van opkanten en detailleringen is mogelijk. Het voordeel van dit systeem is dat het geschikt is voor daken met een onregelmatige vorm, een beperkt draagvlak of een gebogen onderconstructie. De ondergrond moet natuurlijk wel compatibel zijn met de gebruikte lijmen (contactlijm of watergedragen lijm). Die verlijming gebeurt meestal met een vachtroller, maar kan voor grote oppervlaktes ook met een lijmspuit of -kar gebeuren. Daardoor gaat het plaatsen sneller en wordt de lijm overal evenredig aangebracht.
  • Geballast systeem. Bij dit systeem ligt de EPDM-folie los op de dakondergrond. Erg ruwe onderconstructies worden eerst met een beschermlaag bedekt om vervolgens de overlappen te dichten met zelfklevende tape of thermisch te lassen. Zo wordt de afsluiting 100% waterdicht. Bij EPDM-rubbermembranen met dampdrukverdelende polyesteronderlaag is extra bescherming niet noodzakelijk. De EPDM-bedekking wordt dan geballast en op haar plaats gehouden met een zwaar gewicht, zoals gerold grind, betonplaten, kiezels, terrastegels of een daktuin.
  • Partieel gelijmd systeem. Het EPDM-membraan hoeft niet altijd volledig op het dak gelijmd te worden. Bij deze methode wordt de lijm in banen aangebracht en niet over de hele oppervlakte van de folie. De bevestigingssterkte is hierdoor wel kleiner dan bij een volledig gekleefd systeem en wordt nooit toegepast bij een niet-samengestelde EPDM-folie (zonder cachering).
  • Mechanisch bevestigd systeem. Deze mechanische vasthechting is voor elke dakvorm mogelijk, maar komt het meest voor bij renovaties. De mechanische bevestiging kan op verschillende manieren gebeuren. In een eerste methode worden er speciaal ontwikkelde strips mechanisch bevestigd. De folie wordt vervolgens op die strips gekleefd. In een tweede methode wordt de EPDM-folie met bevestigingsstrips mechanisch aan de grond bevestigd, de strips worden daarna afgedicht met een zelfklevende strook. Dat gebeurt vooral bij renovaties van boogdaken. Een derde methode houdt in dat de folie mechanisch wordt bevestigd met een ononderbroken rij bevestigingsstrips in het midden van iedere overlappende lasnaad. Tot slot zijn er ook folies die door inductie aan gecoate bevestigingen worden gehecht. Het membraan wordt dan niet geperforeerd. Zodra er bevestigers aan het plaatsingsproces te pas komen, wordt de positie ervan bepaald in functie van de verwachte windsterkte. Ook de uittrekweerstand van de bevestigers wordt in acht genomen, want er is steeds een overlapzone van 15 cm tussen twee stroken nodig. Mogelijks ontstaat dan wel een trommelgeluid door het flapperen van de folie op de onderliggende structuur.

PLAATSINGSTIPS VOOR EPDM-dakbedekking

Het voorbereidende werk

Het gemak van EPDM-dakmembranen is dat de folies op een breed gamma van ondergronden aangebracht kunnen worden: isolatieplaten, houtconstructies, bitumen, beton, staaldaken etc. Dat kan, indien gewenst, ook volledig naadloos, dus in één stuk. Daarnaast kan de folie, uiteraard afhankelijk van de grootte en de vorm van het dak, snel en eenvoudig geplaatst worden. Bijna alle bestaande rolbreedtes zijn verkrijgbaar met een maximale lengte van 30 meter. De meeste leveranciers kunnen bijgevolg EPDM-membranen leveren die tot 900 m² dak in één stuk vullen. De gewenste lengte moet bij de bestelling doorgegeven worden aan de leverancier. Uit veiligheidsoverwegingen wordt daarbij het best een marge van 20 cm gerekend boven op de lengte van de opstaande rand. Bij renovaties wordt er vaak bijgeïsoleerd door de EPDM-folie te verkleven op de isolatieplaten, waarbij het bitumen dienstdoet als dampscherm. Het is bij een op maat gemaakte folie aangeraden om ze volledig open te vouwen en ze een halfuur op het dak te laten rusten alvorens aan de plaatsing te beginnen. De folie zat opgespannen op een rol (of was opgeplooid) en heeft wat tijd nodig om zich aan de vorm van het dak aan te passen. Maak de ondergrond voor de plaatsing ook altijd eerst droog en schoon door het wegvegen van zand en losliggende leislag. Bestaande blazen of oneffenheden die zichtbaar worden in de roofing, kunnen gewoon opengesneden en hersteld worden. Plaats de EPDM-folie ook altijd op dezelfde dag als de onderliggende isolatie. Anders bestaat de kans dat de isolatielaag vochtig of nat wordt. De ideale weersomstandigheden voor het plaatsen van de folie zijn droog weer en een temperatuur hoger dan vijf graden Celsius.

Aan de slag!

Wanneer de folie na een halfuur rusten opnieuw strak ligt, kan ze gelijmd worden. De dakbedekking wordt meestal per strook van één tot twee meter omgeplooid en vastgelijmd. Bij de verlijming wordt de lijm telkens op de folie én op de ondergrond aangebracht, om zo de hechting te optimaliseren. Er moet ook altijd voldoende lang gewacht worden alvorens de gelijmde EPDM-folie aan het dak te bevestigen. De lijm moet handdroog aanvoelen. Vervolgens kan de folie met een borstel aangewreven worden om blaasjes te voorkomen.

Aandacht voor hoeken en randen

Bij de plaatsing van EPDM moet er extra aandacht besteed worden aan de randen en de hoeken van het dak. Bij het aankleven van de folie op de opstaande randen is het van belang die in de overgangen met het oppervlak goed aan te duwen met een aandrukroller. Ook de hoeken moeten extra versterkt worden om de optimale levensduur van de dakbedekking te garanderen. EPDM kan als synthetisch rubber inkrimpen bij dalende temperaturen en uitzetten bij warmte. Deze handige eigenschap vermindert de kans op scheuren of breuken, want EPDM keert altijd terug naar zijn oorspronkelijke toestand. De elasticiteit heeft evenwel als groot nadeel dat er in de hoeken en randen van het dak grote trekkrachten ontstaan. Daardoor trekt het EPDM-membraan zich na verloop van tijd los, met kans op waterlekken tot gevolg. Om dat tegen te gaan, wordt het aanbevolen om een kimfixatie te voorzien. Daarmee worden de hoeken en randen van het dak extra verstevigd. De fixatietechniek vermijdt dat de EPDM-folie loskomt in de hoeken. Daarom worden er strips volledig rondom en aan de opkant van het dak mechanisch bevestigd. Door de vulkanisatie worden de strips en de folie verbonden. Bij EPDM-rubbermembranen met een dampdrukverdelende polyesteronderlaag is een kimfixatie niet benodigd.

TRENDS EN EVOLUTIE

Steeds meer fabrikanten bieden prefab EPDM-vormstukken en/of niet-gevulkaniseerd EPDM aan om buisdoorgangen, hoeken, lichtkoepels, schoorstenen e.d. gemakkelijk in de dakafwerking te integreren. Voor een goeie hechting wordt er dan wel een zelfklevend tussenstuk toegevoegd, want EPDM kleeft niet goed op EPDM. Een andere evolutie zijn de systemen met zelfklevende plakband in butylrubber. Die zijn aan het begin van deze eeuw door verschillende Amerikaanse bedrijven ontwikkeld. Het grote voordeel van zo'n werkwijze is dat de primer evenredig over de folie verdeeld wordt en overal even goed plakt. Tot slot wordt verwacht dat de lasbare systemen zich steeds verder zullen ontwikkelen. Een derde evolutie is dat er alsmaar meer mengsels op de markt komen die EPDM en andere kunststoffen beginnen te combineren. Op termijn kunnen die mengsels voor gekleurde dakbanen zorgen. Vandaag bestaat volledig gevulkaniseerd EPDM als elastomeerdakbedekking enkel in het zwart. De levensduur van de EPDM-folie daalt immers direct wanneer er een kleurpigment in plaats van roet gebruikt wordt. Roet is namelijk cruciaal voor de uv-resistentie en bijgevolg ook voor de levensduur van de folie.

WETGEVING

De Europese norm EN 13956 specificeert de testmethoden en eigenschappen van kunststof- en rubberbanen voor waterdichte daken, en voorziet in de evaluatie van de conformiteit van de producten. Een eenlaagse EPDM-folie wordt bijgevolg aan verschillende fysieke tests onderworpen met betrekking tot de weefseldikte, de kracht, de pel- en treksterkte, de elasticiteit en (scheur)weerstand, de broosheid, de ozon en warmte, de lineaire dimensionale veranderingen, de waterabsorptie en de stofhechting (ASTM-D-4637). Het Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf (WTCB) voert bovendien tal van proeven uit op diverse representatieve dakopbouwen (o.a. gelijmde en mechanisch bevestigde systemen) om hun windweerstand te beoordelen.

Met dank aan Firestone Building Products, CPE, Mawipex en I.R.S.-Btech